فالتّنزيه راجع الى تطهير محلّك ؛ لا الى ذاته . و هو من جملة منحه لك ؛ و هباته . و البارى منزّه عن التّنزيه ؛ فكيف عن التّشبيه ! و اين الفاظ را تيمّنا و تبرّكا بىتغيير و تفسير ياد كرديم . و معنى آن ، روشن است . و لكن إذا أطلقاه و قالا به ، فالقائل بالشّرائع المؤمن إذا نزّه و وقف عند التنزيه و لم ير غير ذلك فقد أساء الأدب و أكذب الحقّ و الرّسل - صلعم - و هو لا يشعر ، و يتخيّل أنّه في الحاصل و هو في الفائت . و هو كمن آمن ببعض و كفر ببعض ، فاعل « اطلقاه » جاهل و سيّئ الأدب « 13 » . و همچنين « قالا » و ضمير « اطلقاه » و « به » عايد به تنزيه . و مفهوم سخن شيخ قدّس سرّه - مورد قسمت است . لكن به يك قسم اختصار كرده . و قسمى ديگر را از جهت وضوح بطلان آن ذكر نفرموده . يعنى : جاهل و صاحب سوء الادب - تاب اللّه عليهما - چون اطلاق تنزيه كردند ، و به تنزيه قايل شدند ، حال ، خالى نماند از آنكه : هر يكى از ايشان ، هر دو ، يا : مؤمن‌اند به شرايع رسل ، و باور داشت كتب الهيّه دارند ؛ يا مؤمن نيستند . قسم اوّل كه : مؤمن‌اند ، چون تنزيه ذات حق تعالى كردند در مقام تنزيه ، امّا چون قايل به تشبيه نبودند در مقام تشبيه ، و آن صفات كماليّه - كه حق تعالى در كتب منزله به زبان رسل مرسله ، ارسال و انزال فرموده ، و خود را به آن تشبيه كرده ، و از صفات متعاليه خود خلق را خبر فرموده [ كه : حىّ و قيّوم و سميع و بصير است ] اثبات نكردند حقّا كه بىادبى كرده باشند ؛ و انبياء و رسل و كتب آسمانى را تكذيب كرده باشند ؛ و حال آنكه نمىدانند كه : تكذيب رسل و كتب از ايشان صادر گشته [ است . ] خواجه پندارد كه دارد حاصلى * حاصلِ خواجه بجز پندار نيست

--> ( 13 ) - نقل از بند قبلى متن فصوص .